Covalima, 11/02/2026. Diretór Ezekutivu AND,I.P Eng. Januario Maia Guterres akompaña husi Tékniku ADN,I.P destakadu iha munisipiu Covalima, no mós Xefi Departamentu Infraestrutura Ministeriu Edukasaun nian, hala’o enkontru ho Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima Sr. Miguel Armada Cardoso ne’ebé akompaña mós husi Sekretariu Munisipál  Planeamentu, Investimentu no Dezenvolvimentu Integradu Sr. Caetano dos Santos Ribeiro inklui Servisu Munisipál saúde, Servisu Munisipál Edukasaun nian, Serviço Munisipal Obras Públikas no Transportes, Servisu Munisipál  Planeamentu Integradu no Dezenvolvimentu no mós Xefi Departamentu Infraestrutura Ministeriu Edukasaun nian. Enkontru ida ne’e rasik hala’o iha Sala enkontru Autoridade Munisipál nian iha Avenida Mártires da Pátria, Covalima.

Objetivu husi enkontru ida ne’e maka, Diretór Ezekutivu ADN,I.P Eng. Janurio Maia Guterres mai halo koordenasaun servisu ho PAM Covalima no Diretóres Munisipál sira liuliu Obras Publikas, Edukasaun Munisipál, Saúde Munisipál no PDIM relasiona ho orientasaun husi Primeiru Ministru RDTL S.E Kay Rala Xanana Gusmão ne’ebé hato’o ba iha Ministru MPIE S.E Gastão Fransisco de Sousa hodi rehabilita inklui halo konstrusaun foun ba eskola no postu saúde sira ne’ebé maka estragadu ka ho kondisaun át, no eskola sira ne’ebé maka la-bele atu akumula estudante, no menus fasilidade hodi apoiu prosesu aprendizajén. Aleinde ne’e mós haree ba postu saúde sira ne’ebé maka át ona, menus fasilidade no dook husi komunidade nia hela fatin.

“ iha tinan kotuk fulan dezembru, ami simu instrusaun ida husi Ministru Planeamentu Investimentu no Estratéjiku, tanba ami nia Ministru rasik simu instrusaun husi S.E Primeiru Ministru, instrusaun sa-ida de’it katak, iha mandatu governu iha tinan ida ne’e, ita hahu rezolve dadauk ona,estrada rurais sira iha munisipiu sira, seidauk kompletu maibé ita hahu ona, tanba ne’e mak Primeiru Ministru orienta mai Ministru Planeamentu oinnsa ho infraestrutura Edukasaun no saúde, tanba ne’e maka ita boot sira hatene, tinan kotuk orsamentu KRO (Komisaun Revizaun Orsamentu) ba tinan ida ne’e iha tinan kotuk Governu liu husi Komisaun Revizaun Orsamentu Foku liu ba iha seitór haat (4), Saúde, Edukasaun, Bee Moos no Komunikasaun, tanba ne’e maka Señor Prezidente, ita nota katak kuaze proposta husi munisipiu ba ne’e liga ho setór haat (4) ne’e la-iha kortes. Eskola, Saúde, Bee Moos la-iha kortes, tanba Governu Tinan ida ne’e Governu fo prioridade ba Setór haat (4) ne’e.” Hatete D.E ADN,I.P iha nia Intervensaun.

Bazeia ba orientasaun husi S.E Primeiru Miistru RDTL S.E Kay Rala xanana Gusmão ba Ministru MPIE ho nune’e orienta mós ba ADN,I.P hodi ba iha munisipiu hotu-hotu hodi Koordena ho Autoridade Munisipál atu nune’e hamutuk rekolla dadus bazeia ba kondisaun real eskola no postu saúde hodi nune’e bele relata ba Ministru MPIE no bele aprezenta iha Konsellu Administrasaun  Fundu Infraestrutura (KAFI).

“ Horseik hau husi Suai loro mai,, eskola iha Suai Loro ida sei ho Bebak hela, iha estrada munisipál, sala tolu (3) iha ne’eba, sei uza bebak tanba sa maka ida ne’e la-dun iha prioridade, depois ida tan ita husi Tafara tun ba rumakuran eskola ida iha ne’eba at lós, ida eskola di’ak ona mais sala tolu, ida át lós, ida ne’e mós atu monu sala-sala ona, bebak sira ne’e, tanba sa-ida ne’e la prioridade, maibé hanesan ita hatene katak, kada tinan ita nia orsamentu ne’e limitadu tanba ne’e maka Ministru Planeamentu Investimentu Estratéjiku katak ADN hamutuk ho Ministeriu Saúde, Edukasaun ba Koordena ho Prezidente Autoridade sira hotu-hotu identifika nesesidade sira ne’e liliu eskola sira ne’ebé maka ho kondisaun la-di’ak ona, Postu saúde sira maibé hau haree Covalima Postu Saúde kuaze ita atu solusiona ona karik iha balu ne’ebé maka ita konstrui tinan narúk ona maibé presiza rehabilita hau hanoin ida ne’e ita tengki tama, tanba ne’e maka Ministru Planeamentu investimentu Estratéjiku ko’alia tan katak Fundu Infraestrututra ita iha orsamentu ida ba konstrusaun eskola no postu saúde atu nune’e finansia, tanba ne’e maka ekipa ne’e mai para hamutuk ho ekipa saúde, Edukasaun munisipiu atu identifika eskola sira ne’ebé maka hanesan hau fo ezemplu sira ne’e, át liu ona, atu identifika hamutuk, depois iha fulan Marsu nia laran ne’e tengki haruka ona pedidu ne’e ba iha Ministru Planeamentu hanesan Prezidente KAFI para iha desizaun ruma inklui mós postu saúde sira ne’ebé maka karik halo foun la-iha maibé halo ona tinan barak presiza rehabilita urjenti.” Hatutan husi Diretór Ezekutivu ADN,I.P iha nia Intervensaun.

Atu hakotu nia intervensaun iha enkontru koordenasaun servisu ida ne’e, Diretór Ezekutivu ADN,I.P husu autorizasaun husi Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima atu autoriza ekipa husi ADN,I.P hamutuk ho ekipa tékniku husi Saúde no Edukasaun, sei identifika eskola sira ne’ebé maka ho kondisaun ladi’ak liu ona, tanba identifika hotu atu ba aprezenta iha KAFI nune’e bele deside.

Iha oportunidade  ne’e Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima iha nia intervensaun hato’o agradese ba inisiativa di’ak ida ne’ebé mai husi Governu sentrál no iha oportunidade ne’e PAM Covalima aprezenta mós katak relasiona ho postu saúde rasik iha munisipiu Covalima konsege atu rezolve hotu ona mesmu sei iha ida ka rua ne’ebé maka prersiza atensaun, kona-na edukasaun sei iha problema ituan, eskola balu mak besik atu monu ona.

“ Tempu ida ne’e, tempu furak tebes, ita bele deskute solusaun ne’ebé klean liuliu kona-ba infraestrutura nian, primeiru hakarak agradese ba iha Diretór hodi mai to’o iha munisipiu hodi identifika no mós partilla informasaun ba ami iha munisipiu, hakarak klarifika ituan, kona-ba saúde ami besik finaliza ona,iha postu saúde sira ne’e atu besik hotu ona, ida ka rua mak seidauk konsege, ba edukasaun sei problema ituan liliu eskola balun maka ita haree katak atu monu ona .” Hato’o husi PAM Covalima iha nia intervensaun.

Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima ne’e hatutan katak, eskola ho saúde, ninia parte fiar katak saúde la’o di’ak ona, la’os la’o di’ak liu la’e, maibé responde, atu besik hotu ona, hela ida ka rua de’it mak seidauk responde maibé tuir PAM katak tinan ida ne’e sei responde tan. Kona-ba edukasaun nian, PAM ne’e haktuir katak sei todan ituan, iha fatin balun uma eskola ne’e seidauk di’ak. PAM solisita atu ekipa halo identifikasaun sira ne’e hotu,hafoin aprezenta ba S.E Ministru.

PAM Covalima iha biban ne’e orienta mós ba ekipa sira husi munisipiu Covalima atu servisu hamutuk ho ADN,I.P hodi halo identifikasaun ba Eskola no postu saúde sira ne’e hotu. (Media_ADN)