Jornada Orsamentu 2027 ho tema hametin rezilensia liu husi transformasaun; diversifika, ekonomia, asegura futuru ida sustentavél.
- Publika husi: Maximiano
- Loron: 12/Jun/2026
Dili, 12/06/2026. Diretór Ezekutivu ADN,I.P Eng. Januario M. Guterres
akompaña husi Koordenadóra UGA-ADN,I.P Sra. Amelia da Costa partisipa iha
Jornada Orsamentu 2027 ho tema hametin rezilensia liu husi transformasaun;
diversifika, ekonomia, asegura futuru ida sustentavél.” Reuniaun ida ne’e rasik
realiza iha Auditoriu Ministériu Finansas nian iha Airarak laran,Dili.
Reuniaun Jornada Orsamentu 2027 ida ne’e rasik prezide direita husi
Primeiru Ministru RDTL S.E Kay Rala Xanana Gusmão. Iha nia diskursu, Primeiru
Ministru hatato’o ninia sauidasaun no bem vindo ba partisipante sira no iha
oportunidade ne’e, Primeiru Ministru hato’o mós katak Iha etapa preparasaun ba
OJE 2027 nian liu husi esforsu koletivu ida
fo tan pasu ida ba
dezenvolvimentu sustentavel ba longu prazu ba TL .
“ Saudasaun no Benvindu ba partisipante sira hotu,
Iha etapa preparasaun ba OJE 2027 nian liu husi esforsu koletivu ida ita fo tan
pasu ida ba dezenvolvimentu sustentavel
ba longu prazu ba TL, husi nasional, Estadu iha 2027 sei sai hanesan primeiru
orsamentu husi ita nian kuadru ba planiamentu ba mediu prazu 2027 – 2030, ne’e
hanesan roteiru foun ida husi Governu
atu alkansa metas sira ne’ebé estabelese iha planu estratejiku ba
dezenvolvimentu aprovadu iha 2011 ne`e,
ho nune’e , orsamentu ne`e hakarak fo mai ita forma ida ne`ebe metin iha dalan
loos atu ita bele atinji estatutu hanesan bens ho rendimentu mensuavel iha
2030, orsamentu 2027 mós atu diversifika
ekonomia non-petroliferu no promove mós kresimentu ida ne’ebé inkluziviu
liu ne’ebé apoiu mós politiku kona-ba
ekonomia azul 2025 – 2035, no mós sei ho
ita nia intervensaun tomak ba ASEAN no
komprimisu ba asuntu nasional sira seluk.” Hateten Primeiru Ministru iha nia Intervensaun.
Durante halo diskursu, Primeiru Ministru ne’e mós konsidera tema ne’ebé
maka iha daudaun relasiona ho Jornada Orsamentu 2027 ne’e reflete mós ba iha nesesidade
atu transforma reziliénsia nasaun nian bá investimentu ne’ebé bele sustenta
kresimentu ekonomia no prepara país hasoru dezafius globais, inklui alterasaun
klimátika no katastrofes naturais.
Iha oportunidade ne’e PM kontinua halo alerta mós kona-bá, monitorizasaun
bá Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu ne’ebé maka hatudu katak barak husi metas
ne’ebé define ona seidauk atinje rezultadu tuir espetativa. Tanba ne’e, Governu
presiza muda abordajen iha preparasaun orsamentu no aumenta efisiénsia
utilizasaun rekursu públiku.
Primeiru Ministru kontinua fó
atensaun maka’as kona-bá prosesu orsamentál foun sei bazeia bá dixiplina
rigorozu ho limitasaun bá alterasaun proposta despeza no prioridade bá
inisiativas ne’ebé hetan aprovasaun husi Komité Revizaun Polítikas.
Durante ninia diskursu, PM Xanana mós identifika área prioritária sira bá
OJE 2027 inklui agrikultura, peskas, turizmu, komérsiu, infraestruturas rurais,
edukasaun, saúde, empregu bá joven sira, reziliénsia alimentár no enerjétika,
transformasaun dijitál, no preparasaun bá Simeira CPLP 2027, eleisaun jerál
2027 no Prezidénsia ASEAN 2029.
Primeiru-Ministru husu bá ministériu no instituisaun estadu sira atu revê
programas ne’ebé iha, identifika atividades ho impaktu ki’ik ka dezempeñu la
satisfatóriu no rediresiona rekursu bá prioridades ne’ebé fó benefísiu direta
bá povu.
Hafoin halo tiha intervensaun, Primeiru Ministru no partisipante sira
kontinua asiste hamutuk aprezentasaun husi Ministeriu Finansas kona-ba Panorama
Makroekonomiku no Fiskal (inklui ona dezempeñu Ezekusaun orsamentu), lia menon
husi sidadaun sira (rezultadu husi konsulta sidadaun), no mós aprezentasaun
husi Ministeriu Planeamentu Investimentu no Estratéjiku (MPIE) kona-ba Dalan ba
ba oin-Planu Mediu Prazu 2027-2030 no hafoin pausa ba almosu kontinua hikas ho
aprezentasaun husi Ministériu Finansas kona-ba metode prosesu preparasaun OJE,
prioridade 2027, sénariu fiskál 2027 kontinua ho diskusaun no taka ho
distribuisaun sirkular.
Partisipantes iha reuniaun Reuniaun Jornada Orsamentu 2027 mai husi Membru
Governu sira IX Governu Konstitusionál, Deputadu sira husi Parlamentu Nasionál,
Prezidente Autoridade Munisipál sira, Diretór Jerál no Diretór Nasionál sira,
Kargu Xefia sira, Parseiru dezenvolvimentu sira, sosiedade sivil no mós tékniku
sira. (Media_ADN)
LEMA ADN
- Aprende hodi halo, halo hodi aprende;
- Haburas kreatividade no inovativo de servisu;
- Hametin principiu servisu salva an, salva superior/liders, salva instituisaun no salva nasaun;



